DOLAR

13,4726

0.71%
EURO

15,2894

0.84%
ALTIN(gr)

792,10

0,29%
BİST 100

%
Yeni iş kapısı oldu! Tezgâhlardan inmiyor…

Yeni iş kapısı oldu! Tezgâhlardan inmiyor…

ABONE OL
Ocak 7, 2022 04:40
Yeni iş kapısı oldu! Tezgâhlardan inmiyor…
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Gülşah Karaman / Milliyet.com.tr – Cennet hurması, cennet elması yahut Japon hurması olarak karşımıza çıkan Trabzon hurması, son yıllarda en çok tercih edilen eserler ortasında yer alıyor. Bilhassa yaş olarak satılan meyvenin uzun müddet saklanmasından ötürü kurusuna da ilgi arttı. Hatta bu meyvenin pekmezi de Türkiye’nin pek çok farklı yerinde yapılıyor. İsmi Trabzon hurması olarak geçse de, en az üretimin yapıldığı kent ise Trabzon. 

KİRAZDAN SONRA İKİNCİ ANA ESER OLARAK YETİŞTİRİLİYOR

Denizli’nin bilhassa Honaz ilçesinde yoğunlukla Trabzon hurması üretildiğini söyleyen Denizli Ziraat Odası Lideri Hamdi Gemici, yıllık yaklaşık 15 bin ton civarında üretimin olduğunu vurguladı.

Kirazıyla ünlü olan Honaz’da ikinci ana eser olarak Trabzon hurmasının ön plana çıktığını söz eden Hamdi Gemici, “Denizli’de yapılan Ege Tarım ve Hayvancılık Fuarı günlerinde hurmanın kurutulmuş hâliyle tanıtımına başladık. Orada Trabzon hurmasına çok büyük bir ilgi oldu. Bunun ekim alanları kirazdan bile daha üst noktalara taşmaya başladı. Honaz’da yaklaşık 14-15 bin ton civarında kiraz yetiştirilirken, artık bir o kadar da cennet hurmasına karşı potansiyel oluştu” dedi.  

Cennet hurmasının Denizli bölgesine çok hoş ahenk sağladığının altını çizen Hamdi Gemici, randımanı, kalitesi ve aromasının diğer bölgelere göre üst düzeylerde olduğunu belirtti.

Öte yandan Honaz Ziraî Kalkınma Kooperatifi Lideri Hüseyin Tok ise Denizli’de cennet hurmasının yalnızca yeşilinin satıldığını ve kilosunun 5 TL, kurusunun ise 40-45 TL ortasında olduğunu aktardı.

‘KARADENİZ BÖLGESİNDE EN FAZLA ORDU’DA’

Ordu Ziraat Odası Lideri Atakan Akça da, Trabzon hurmasının Karadeniz bölgesinde 10-15 yıllık bir geçmişi olduğunu söyledi. Ordu’da çikolata tadında, elma üzere yahut olgunlaşmış bir halde yendiğini ve sonradan kurutulmuş biçimde satışa sunulan bir eser hâline geldiğini aktaran Akça, “Kurutulmuş hali çerez olarak da ağır halde talep görüyor. Ordu bölgesinde bilhassa şu an da bu işi profesyonel yapacak yeni bahçeler tesis edilmeye başlandı. Zati Ordu bölgesinin daha evvelce bilhassa Ünye, Fatsa, Altınordu ilçelerinde bir yapılanma vardı. Son 2-3 yıldır pandeminin de tesiriyle yöremize güzel bir getirisi oldu” sözlerini kullandı.

Gelecek aylarda ihracata dair gelişmeler de yaşanacağını söyleyen Atakan Akça, kıyıya yakın 3 ilçede artık cennet hurması bahçeleri kurulmaya başlandığını da ekledi. Lider Akça, “Karadeniz bölgesinde en tanınan olduğu yer Ordu. Dikim alanları daha fazla, yetişme şartlarına nazaran aroması başka Karadeniz vilayetlerine nazaran daha kaliteli” ayrıntısını paylaştı.

Öte yandan Ordu’da yaş hurmanın kilosu 1,5 – 2 TL,  kurusu ise 45-50 TL civarında satılıyor. Meyve yaş olarak toplanıp pazarlara sunuluyor, muhtaçlığa nazaran de kurutmaya tabi tutuluyor. 

EN FAZLA ÜRETİM ADANA’DA, ARTIŞ İSE ADIYAMAN’DA…

Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Kısmı Dr. Öğr. Üyesi İlhamı Tozlu ise Trabzon hurmasının Akdeniz bölgesinde artan bedeliyle ilgili bilgiler paylaştı. En fazla üretimin Adana’da, en fazla artışın da Adıyaman’da olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi İlhamı Tozlu, “Tabloda görüldüğü üzere bu iki kent Türkiye üretiminin yüzde 35’ini gerçekleştiriyor” dedi.

      Son 5 yılda kentlere nazaran Trabzon hurması üretim ölçüleri Kaynak: TÜİK

BAHÇESİNİ KURMAK İSTEYENLER İÇİN MALİYETİ…

Trabzon hurması hasadının sonbahar aylarında başlayıp, kış aylarına kadar (ekim-aralık) devam ettiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi İlhamı Tozlu, bu meyvenin bahçesini kurmak isteyenler için maliyetleri de açıkladı.

Tozlu, “Geçen yıl çeşide nazaran fidan bedeli 10-20 TL üzerinden idi, buna nazaran ortalama 1000 TL / dekar fidan sarfiyatı, 2000 – 2500 TL / dekar tarla hazırlama ve dikim sarfiyatı (Derin sürüm + dikim çukuru + dikim + herekleme + dikim gübre ve sulaması) olarak hesaplanabilir. Başarılı bir üretim damla sulama sistemi ile yapılacaktır. Lakin en büyük masraf de damla sulama tesis masrafıdır. Projelendirilmiş yeterli bir damla sulama sistemi yaklaşık 300 dolar / dekar’a (4000 TL / dekar) mâl oluyor” dedi.

Ayrıyeten taze meyve olarak Adana’da 5-10 TL ortasında satıldığını belirten Dr. Öğr. Üyesi İlhamı Tozlu, kuru meyve olarak ise sabit bir fiyat söylemenin sıkıntı olduğunu fakat 50-100 TL ortasında satılabildiğini de vurguladı.

AKDENİZ’DE MEYVE SİNEĞİ ÇOK YAYGIN!

Meyveyi yetiştirmek isteyenlerin nelere dikkat etmesi gerektiği konusunda da ikazlarda bulunan Dr. Tozlu, sık dikim yaparak erken devirde meyve randımanının yükseleceğinin altını çizdi ve, “Kurutmalıkta fark etmemekle birlikte sofralık üretimde tadı buruk (kekre) olmayanlar daha çok ilgi görüyor” dedi.

Ayrıyeten kıyı kısımında önemli bir Akdeniz meyve sineği popülasyonu olduğunu vurgulayan Dr. Tozlu, bu durumun göz gerisi edilmemesi konusunda da uyarıp, “Kazanç durumu hesap edilirken alternatif üretim modelleri göz önüne alınmalı. Örneğin Antalya tercihini tropik ve suptropik meyveler üzerine yapıyor” diye konuştu.

İSTANBUL’DA ALICISI FAZLA, KİLOSU EN DÜŞÜK 5 TL’DEN SATILIYOR

İstanbul’da ise son yıllarda cennet hurmasına önemli bir talep kelam konusu. İstanbul Halciler Derneği Lider Yardımcısı Muhittin Baran, “Şu anda Bayrampaşa Hali’nde 5 TL ila 10 TL aralığında fiyat seyri var. Malın kalitesi, kalibresi ve boylamasına nazaran fiyat değişiyor. Uygun hurma 10 TL civarında ancak bunun kalitesi düştüğü vakit 5 TL’ye inebiliyor” dedi.

Ayrıyeten hurmaların yüklü olarak Ege bölgesinden ve Çanakkale’den geldiğini belirten Muhittin Baran, “Üretim yapılan tüm bölgelerden İstanbul’a eser geliyor. İstanbul’da üretimin olmamasının nedeni tarım topraklarının kentleşmesi ve buna ek olarak iklimsel kaideler. Şayet iklim uygunsa Çatalca, Silivri, birtakım Anadolu yakasındaki ilçelerimizde üretiliyor” sözlerini kullandı.

‘GEÇEN SENE 3 SANDIK ALAN SATICI BU SENE 10 TANE ALIP GÖTÜRÜYOR’

Trabzon hurmasının başka çekirdekli kış meyveleriyle yarıştığını söyleyen Baran, “Şayet İstanbul’da cennet hurması üretilirse, öteki çekirdekli meyvelere göre daha verimli, daha sağlıklı ve üretici ismine katma bedeli yüksek bir meyve olarak sunulabilir. Bir de artı olarak bu yıl yurt dışında da önemli bir talep kelam konusu. Bilhassa kurutulmuşunun, bütün kuruyemiş ve perakende dalında öteki yıllara nazaran daha fazla satıldığını gözlemliyoruz. Kaju, hurma, fındık, kayısı üzere tezgâhlarda çokça bulunuyor” açıklamasını yaptı.

Geçen sene de eserlerin güzel satıldığını vurgulayan Muhittin Baran, bu sene de ağır bir talep olduğunu belirtip, “Geçen sene 3 sandık alan market yahut manav tezgâhı, bu sene 5-10 tane alıp götürüyor” dedi.

‘OLGUNLAŞTIKTAN SONRA SÜRATLİCE SATILMALI’

İstanbul Vilayet Tarım ve Orman Müdürü Ahmet Yavuz Karaca ise Trabzon hurmasının İstanbul’da şimdi üretiminin olmadığını lakin marketlerde kontrolü yapılırken dikkat edilmesi gereken noktalar olduğunu söyledi. Karaca, Trabzon hurması olgunlaştıktan sonra çabuk satılması gereken bir meyve. O yüzden marketçilerin süratli davranması ve ağır ölçüde depolamaması gerekiyor” ihtarında bulundu.

‘ANA VATANI ÇİN, YETİŞTİĞİ BÖLGE AKDENİZ’DİR’

Trabzon hurması ya da cennet hurmasının ana vatanının Çin olduğunu söyleyen Besin Mühendisi Tuğba Parıltı, “Çin’den Japonya’ya çok eski tarihlerde götürülüyor. Buradan Amerika ve Avrupa kıtasına geçiyor. Anadolu’ya da İpek Yolu ile geldiği düşünülüyor” dedi.

“Yaygın isimlerinden biri Trabzon hurması olsa da ülkemizde yetiştiği temel bölgemiz Akdeniz’dir” bilgisini veren Tuğba Parıltı, “Dünyada pek çok ülkede yetiştirilen Trabzon hurmasında önder,  Çin ve Japonya’dır. Ülkemiz de bu açıdan gelişmeye açık durumda” diye konuştu.

ADETA VİTAMİN DEPOSU

Yüksek besin pahası ve lezzetiyle besin bölümünde de pek çok alanda tercih edilen cennet hurması tatlılarda, dondurmalarda, keklerde kullanılabiliyor. Ayrıyeten marmelat yahut pekmez formunda de tüketilebiliyor. Besin Mühendisi Tuğba Parıltı, “Trabzon hurması yüksek oranda A vitamini, B vitamini (tiamin, riboflavin), folat, magnezyum ve fosfor içerir. Bununla birlikte Trabzon hurması C vitamini, sıhhate faydaları yüksek olan antioksidanlar, flavanoidler, tannin ve lif bakımından da zengindir” vurgusunu yaptı.

EN HAKİKAT KURUTMA TEKNİĞİ

Trabzon hurmasını mevsiminde taze halde tüketmek en yeterlisi olsa da saklanma kolaylığı sebebiyle kurutma usulü de sıklıkla tercih ediliyor. Klasik sistem olarak dilimleme ve ipe asarak güneşte kurutma yahut tepsiye dizerek güneşte kurutmanın en tercih edilenler ortasında olduğunu söyleyen Tuğba Parıltı, klâsik sistemlere karşı ise uyardı:

Hijyen ve mikrobiyolojik besin güvenliği açısından süratli olarak kurutucuda kurutma sistemleri sanayide kullanılıyor. Bu açıdan klâsik usullerde hijyene çok dikkat edilmeli. Konut tipi aygıtlarla süratli ve kapalı ortamda kurutma tercih edilebilir.”

Fakat klâsik ve endüstriyel tipte hava ve/veya ısı ile kurutma prosedürlerinde besin bedelinde kayıplar yaşandığının da altını çizen Besin Mühendisi Tuğba Parıltı, dondurarak kurutma (freze drying) yoluna de değindi. Parıltı’ya nazaran bu yol sayesinde besin bedeli bilhassa de antioksidan özelliği büyük ölçüde korunmuş Trabzon hurmaları tüketilebiliyor.

PEKMEZİNİ YAPARKEN DİKKAT! BU RİSKLERİ TAŞIYOR

Trabzon hurmasının bir başka tüketim formu de pekmez. Pekmezin klâsik olarak açık kazanlarda uzun periyodik kaynatılarak yapıldığını belirten Besin Mühendisi Tuğba Parıltı, bu formülle yapılmış pekmezlerde yüksek oranda sıhhate ziyanlı HMF (Hidroksimetil furfural) oluştuğunu söyledi. Tuğba Parıltı, “Bu sebeple kapalı kazanlarda daha düşük sıcaklık ve uzun müddette pişirilen pekmezler tercih edilmeli. Bu pekmezlerin direkt tüketilmesi daha hakikat olur. Pişirilerek tüketilmesi yeniden HMF artışı açısından risk teşkil eder. Pekmezlerin güneşe maruz kalmayacak halde cam ambalajlarda saklanması kalitesi açısından çok kıymetli” dedi.

‘PİŞMEYEN TATLILARDA KULLANIN’

Trabzon hurmasının doğal şeker alternatifi olarak da beslenmede daha çok yer almaya başladığını tabir eden Besin Mühendisi Tuğba Parıltı, pişirme usullerine de değinip şunları söyledi: “Pişirme süreci bu meyvenin kimi besin elementlerine ziyan verebilir ve tadında burukluk yaratabilir. Bu sebeple pişmeden tüketilen tatlılarda kullanımı öncelikli olmalı. Yeniden de doğal bir şeker alternatifi olarak taze hâliyle keklerde, pastalarda da kullanımı mümkün.”

ORTALARINA ELMA KOYARAK DAHA SÜRATLİ OLGUNLAŞTIRIN’

Şimdi olgunlaşmamış Trabzon hurmalarının ortalarına elmalar konularak daha süratli ve eşit biçimde olgunlaştırılabildiğini söyleyen Tuğba Parıltı, “Elmalar etrafına yaydığı etilen gazı sayesinde hurmaların daha süratli olgunlaşmasını sağlayacaktır. Olgunlaşmayı daha da hızlandırmak isterseniz bir kaba Trabzon hurmalarını ve birkaç tane elmayı koyup, kabın ağzını streç sinemayla kaplayarak buzdolabında bekletebilirsiniz” diyerek püf noktasını paylaştı.

‘KORONAVİRÜSE YENİ BİR UMUT OLDU’

Tüm dünyada Kovid-19’a karşı ilaç çalışmaları sürerken, Japonya’da yapılan bir çalışma Trabzon hurmasının koronavirüs ile savaştığını ortaya koydu. Bu çalışma hakkında İşlevsel Tıp ve İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Filiz Gültekin şunları söyledi:

Bilindiği üzere koronavirüs tükürükle etrafa yayılan parçacıklarla kolay kolay bulaşıyor. Bu nedenle virüsün tükürük ve ağız boşluğunda etkisiz hâle getirilmesi değerli. Japonya’da yapılan çalışmada Trabzon hurmasından elde edilen tanen kullanıldı. Ağız yoluyla verilen adedin farelerin bedenindeki virüs yükünü azalttığı, bu sayede hem başka farelere bulaşmanın olmadığı hem de hasta hayvanda gelişen zatürrenin şiddetinin daha hafif olduğu gözlendi. Tanen unsuru güçlü antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteye sahip. Trabzon hurmasında ağır olarak bulunur. Çalışmalar, Kovid – 19 virüsünü doz ve kullanım müddetine orantılı olarak baskıladığını gösteriyor.”

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.